Het is essentieel dat je weet van welke patiëntengroep met welke specifieke zorgvraag je data wilt visualiseren. Beschrijf hoe deze patiënten te vinden zijn in de systemen van de zorgaanbieder (registratiecodes). Zie het voorbeeld over galblaasverwijdering.

Is er voor jullie specifieke situatie nog geen uitkomstenset beschikbaar? Wees dan pragmatisch. Begin met wat er relevant is voor de doelgroep. Dit kun je bijvoorbeeld achterhalen door focusgroepen te organiseren met patiënten, zorgverleners of managers. Je kunt ook gebruikmaken van de ter beschikking staande klinische uitkomsten én de binnen uitkomstgerichte zorg ontwikkelde set generieke PRO’s (zie onderstaande tabel). Per PRO is een aantal PROM’s voorgesteld. De generieke PRO(M)’s kunnen worden aangevuld met specifieke uitkomsten. Mocht je nieuwe indicatoren willen ontwikkelen, check dan de indicatortool op Zorginzicht. Om kwaliteit van zorg te verbeteren, is een combinatie van klinische uitkomsten en patiëntgerapporteerde uitkomsten relevant.

Scorekaart
Een slimme manier om de uitkomstenset gebruiksvriendelijk en bruikbaar te maken is de ontwikkeling van een ​​'scorekaart'. Hierin kunnen de gerealiseerde uitkomsten inzichtelijk worden gemaakt. De leden van het multidisciplinair team kunnen deze periodiek bespreken, zodat er op tijd actie kan worden genomen en de zorgverlening kan worden aangepast aan de beoogde resultaten. Laat je inspireren door hoe Santeon naast uitkomsten ook de belangrijkste procesindicatoren en kostendrijvers meeneemt in de scorekaartcard

Je bent niet de enige die een dashboard ontwikkelt. Kijk om je heen. Kijk binnen je eigen organisatie en bij beroeps- en vakgroepen of er al dashboards ontwikkeld zijn. Hoe hebben zij de ontwikkeling aangepakt en welke data wordt er gebruikt? Op dit moment zijn er nog weinig dashboards die generiek te gebruiken zijn. Wel valt er veel te leren van wat er al ontwikkeld is. Zo is het mogelijk om op basis van ervaringen van anderen je eigen maatwerkdashboard te ontwikkelen.

Een dashboard met groepsdata vereist een minimale hoeveelheid data om anonimiteit en privacy te kunnen waarborgen. Deze data kunnen dienen als referentiewaarden voor het dashboard in de spreekkamer. Inventariseer daarom voordat je overgaat tot het ontwerp van het dashboard of er voldoende data beschikbaar is voor het gekozen doel (/functie) van het dashboard. Wil je groepsdata tonen, dan heb je data van minimaal 10 patiënten nodig. Het liefst eigenlijk data van 50 patiënten. Is dit niet mogelijk? Toon de data dan niet.

Een zorgpad is eigenlijk de ‘reis’ die de patiënt maakt. Het beschrijft de opeenvolgende stappen, beslismomenten en criteria in het zorgproces voor een patiëntengroep met een specifieke zorgvraag. Het gaat dus om een overzicht van alle activiteiten binnen het zorgpad die daadwerkelijk voor de (medische) conditie (kunnen) plaatsvinden. Kijk hierbij naar het zorgpad dat de patiënt daadwerkelijk doorloopt waar het multidisciplinaire team verantwoordelijk voor is. In de eerste lijn gaat het vaker om activiteiten die relatief meer welzijn- en preventiegericht zijn. In de tweede en de derde lijn ligt het accent meer op zorgactiviteiten. Zorgpaden worden momenteel wereldwijd gebruikt als procesbeheersing methode voor tal van ziektebeelden.

Er zijn diverse methoden om een zorgpad in kaart te brengen. We zetten er even drie op een rijtje:

1. De zorgpaden 7-fasen methodiek van het Netwerk Klinische Paden. Dit is een methode die multidisciplinaire teams ondersteunt in de ontwikkeling, implementatie, evaluatie en continue opvolging van de organisatie van een zorgproces. Veel zorgorganisaties gebruiken deze methode voor het beschrijven van hun zorgpad. Lees meer.

2. Metro Mapping. Dit is ook een handige tool om het zorgpad in kaart te brengen. Hiermee breng je het zorgpad in kaart met de servicedesign methode. Metro mapping biedt informatie en overzicht over de samenwerking tussen de betrokkenen. Ook geeft het inzicht in de omgeving waar de zorg plaatsvindt. De makers bieden de toolbox gratis aan voor ziekenhuizen om hun zorgpaden vorm te geven. Lees meer. 

3. De ‘Care Delivery Value Chain’. Bij deze methode om het zorgpad in beeld te krijgen wordt onderscheid gemaakt in zes fasen van zorg/ziekte:

• Monitoren en voorkomen van ziekte (bijvoorbeeld voedingssuppletie)
• Diagnostiek
• Voorbereiding (bijvoorbeeld optrainen/fysiek fitter maken van een patiënt voor een operatie)
• Interventie (bijvoorbeeld opereren)
• Herstel en revalidatie
• Monitoring en management (bijvoorbeeld pijnmanagement)

Van beneden naar boven beschrijf je allereerst welke zorgactiviteiten er daadwerkelijk plaatsvinden. Vervolgens leg je vast waar deze zorgactiviteiten plaatsvinden, bijvoorbeeld op de poli, in het laboratorium, etc. Ook beschrijf je wat/hoe er wordt gemeten, bijvoorbeeld MRI, bloedonderzoek, etc. Tot slot vul je in hoe de patiënt wordt geïnformeerd en betrokken bij haar/zijn zorg. Denk hierbij aan opleiding van patiënt in haar/zijn ziekte, optrainingsprogramma’s voorafgaand aan een operatie, etc.

N.B. De CDVC is primair opgesteld voor (medische) condities die te genezen zijn. Met een paar aanpassingen is het model ook goed te gebruiken voor chronische condities. De fasen zijn dan meer iteratief van aard.

→Dowload afbeelding

Niet elk type data is direct geschikt om te gebruiken in dashboards. Enerzijds omdat het dataformat het niet toelaat, bijvoorbeeld door vrije in plaats van gecodeerde tekstvelden. Anderzijds omdat de vastlegging gefragmenteerd is en op meerdere plekken in het systeem is vastgelegd. Het is dus verstandig om vooraf na te gaan welke soort data gewenst en beschikbaar is en of deze volstaat om het doel van het dashboard te bereiken.

Veel data in EPD’s staat in zogenaamde vrije tekstvelden. Er zijn tools die dergelijke data uit het EPD structureren en makkelijk doorzoekbaar maken. Zo wordt ook ongestructureerde data van tekstvelden toegankelijk en analyseerbaar.

Wanneer duidelijk is wat er in het dashboard moet worden opgenomen is het belangrijk dit te vertalen naar de benodigde data. Dit kan met behulp van een eenvoudig schema zodat duidelijk is welke data welke grafische weergave gaat voeden. Het vastleggen hiervan helpt later bij het toelichten aan de zorgverlener of patiënt welke data met welke definitie gebruikt is. Sommige dashboard tools geven ook de mogelijkheid om die definities op te nemen in het dashboard.

Betrek in deze inventarisatie uitkomstensets die ontwikkeld zijn/worden binnen het programma Uitkomstgerichte zorg (beschikbaar via het platform uitkomstgerichte zorg) of internationaal via ICHOM.

Vaak staat er in richtlijnen, zorgstandaarden, literatuurstudies en landelijke kwaliteitsregistraties informatie die opgenomen kan worden in een dashboard. Sorteer deze informatie naar domeinen die relevant zijn om te meten. Denk hierbij aan kwaliteit van zorg, ervaringen en kwaliteit van leven.