Zorgorganisatie Treant, met ziekenhuis- en woonzorglocaties in Zuidoost-Drenthe en Zuid-Groningen, is sinds 2021 bezig om te transformeren naar een zogenoemde magneetorganisatie. Het Amerikaanse concept ‘magnet hospital’ draait om één centrale overtuiging: verpleegkundigen en verzorgenden vormen de kern van goede zorg en moeten daarom voldoende ruimte krijgen om hun vak uit te oefenen, te verbeteren en te vernieuwen.
Drie verpleegkundigen die nauw betrokken zijn bij deze omslag delen hun ervaringen: Anja Benjamins, gespecialiseerd oncologieverpleegkundige en voorzitter van de VVSB Treant; Sanne Ottens, oncologieverpleegkundige, voorzitter van de council Kwaliteit van zorg en projectleider binnen het strategisch team en Anniek Bakker, verpleegkundige op de neurologieafdeling en voorzitter van de afdelingscouncil.
Aanleiding
Anja: “Uit een evaluatie van onze Treant-organisatie kwam heel duidelijk naar voren dat er te weinig zeggenschap was voor verpleegkundigen. We konden ook niet snel anticiperen. Voordat we begonnen aan het magneetprogramma hadden we als verpleegkundigen zelf geen inzicht in de kwaliteitsgegevens en werd er vooral gestuurd op het registreren zelf in plaats van op de uitkomsten Sanne: “We werkten voorheen met een zogenoemd smiley-board; een groene smiley als je een handeling had verricht, een rode wanneer niet. Maar dat zei helemaal niets over de kwaliteit of noodzaak van de handeling.”
Dat wilden de verpleegkundigen veranderen. Daarom werd besloten om, samen met de ICT-en BI-afdeling, een digitaal dashboard te ontwikkelen. Sanne en Anja bezochten een magnet hospital in de VS en hebben daar het idee voor een dergelijk digiboard opgedaan. Hierin kun je bestaande kwaliteitsindicatoren zoals decubitus, vallen of voeding implementeren en realtime registraties van handelingen mogelijk maken en inzichtelijk presenteren. Dan kunnen verpleegkundigen daarop, wanneer nodig, direct inspelen.
“De regie ligt nu veel meer bij de verpleegkundigen, dat motiveert ons enorm om zo door te gaan”
Pilots nieuw digiboard
Bij Treant werd daarop een zogenoemd WCC-digiboard ontwikkeld. Anja: “We zijn begonnen met pilots op drie afdelingen binnen het ziekenhuis om te kijken of het nieuwe bord ging werken. Direct kwam er veel enthousiasme van andere afdelingen los om ook mee te gaan doen. Daarom hebben we de nieuwe werkwijze vrij snel kunnen uitrollen.”
“We hebben nu op elke afdeling het nieuwe WCC-board waarop je live kunt zien welke scores er zijn. We kunnen nu direct acties ondernemen bij patiënten die een oranje of rood vierkantje bij een indicator op het board hebben gekregen. Patiënten met een groen vakje zijn oké, daarvoor zijn acties niet nodig. Dat geeft al tijdwinst. Daarachter zit nog een bord met informatie wat er de afgelopen maanden is gebeurd. Daarmee kunnen we de scores van diverse afdelingen met elkaar vergelijken en leren van elkaar. De regie van het werk ligt nu veel meer in de handen van verpleegkundigen. Dit motiveert ons enorm om op deze manier door te gaan”, verzekert Sanne.
Councilstructuur
Binnen Treant werd ook, naar voorbeeld van de magnet hospitals, een councilstructuur opgezet. Naast een dagelijks werkoverleg op elke afdeling kwam er een maandelijks werkoverleg waarop vertegenwoordigende verpleegkundigen van alle afdelingen bijeenkomen. Dan bekijkt men hoe ze de gebruikte indicatoren het best kunnen inzetten om de kwaliteit van zorg te meten. Deze indicatoren krijgen een plek op het WCC-digiboard.
Praktijkvoorbeelden
Ondervoedings- en pijnscores
De SNAQ-score, ofwel Short Nutritional Assessment Questionnaire, is een screeningsinstrument ontwikkeld om de voedingsstatus van patiënten snel en eenvoudig te beoordelen.
Sanne: “We kijken steeds kritisch of de indicatoren die we gebruiken wel meten wat we nodig hebben. De SNAQ-score nemen we bij de patiënt standaard af op dag één en vier. Belangrijk voor de diëtiste maar wij kunnen hieruit niet aflezen welk effect onze interventies hebben. Binnen onze council ‘Kwaliteit van zorg’ zijn we hierover gaan nadenken. Landelijk was er niet echt een score die we konden gebruiken. Nu gaan we zelf onderzoeken of we een andere indicator kunnen ontwikkelen waarmee we ook klinische ondervoeding kunnen meten.” Anja: “We hebben nieuwe vragen bedacht en uitgetest in de praktijk. Zo proberen we een goede indicator te ontwikkelen.” Anniek: “Je merkt dat dergelijke processen heel multidisciplinair zijn. Bij elke stap die je zet, heb je meerdere disciplines nodig. De afname van pijnscores bijvoorbeeld op de beschouwende afdelingen hebben we in overleg kunnen reduceren. Drie keer daags een pijnscore afnemen bij elke patiënt, ook als ze aangaven geen pijn te hebben, bleek echt niet nodig, dat scheelt ook een hoop ergernis bij de patiënten.”
Weerstand vermindert
“Mijn afdeling neurologie was een van de pilotafdelingen voor het WCC-board”, vertelt Anniek. “Collega’s waren allereerst blij dat het smiley-board was verdwenen omdat dat geen meerwaarde gaf. Maar ze vonden het in het begin wel lastig om de meerwaarde van het nieuwe bord te zien. En nu we merken dat we op het WCC-board goed scoren, kwam de vraag of we nog wel elke dag bij elkaar moesten komen. Anderzijds krijg ik ook mailtjes van collega’s die vragen of we met de indicator ‘vallen’ niet meer kunnen doen, Op onze afdeling vallen best veel patiënten. Maar het enige wat we nu meten is het valrisico, niet waarom mensen vallen. Dan ga ik dat met Sanne bespreken.” Sanne: “Collega’s die eerst sceptisch waren komen nu ook zelf met ideeën, dat is zo leuk om te zien.” Anja: “Deze manier van werken levert in elk geval op dat verschillende afdelingen meer samen optrekken en van elkaar leren.”
“Patiënten geven aan dat ze zorg op maat heel belangrijk vinden”
Werkvoordelen
De verpleegkundigen geven aan dat het aantal werkgroepen is gereduceerd, zodat er tijd is om naar de verschillende councilbijeenkomsten te gaan. Ook doen ze nu minder Early Warning Scores bij patiënten die komen voor een voorbereiding van een darmonderzoek. Dat scheelt veel scores van vijf minuten per patiënt, waardoor ze al snel een uur per dag vrij kunnen spelen. Sanne: “Ik heb patiënten geïnterviewd over de veranderingen. Die gaven aan dat ze het belangrijk vinden dat ze zorg op maat, passende zorg dus, krijgen. Dat kan nu steeds beter. We hebben ook meer regie over de artsenvisites. Dat vinden patiënten ook prettig.”
“Als verpleegkundigen laten zien dat er gedegen onderzoek is gedaan naar gewenste verbeteringen dan gaan de artsen en de raad van bestuur wel mee”
Verpleegkundigen versus artsen
Sanne: “Ik kreeg de vraag; hoe heb je de artsen meegekregen voor het afschalen van de Early Warning Score? Dat kan dus als je kunt laten zien dat we voor een voorstel gedegen onderzoek hebben gedaan. Doordat we als verpleegkundigen veel meer nadenken over ons vak, iedereen die er mee te maken heeft bij betrekken, daarna een duidelijk plan schrijven over wat we willen aanpassen, word je echt serieus genomen door artsen maar ook door de raad van bestuur. Dan kunnen ze niet anders dan meegaan met onze voorstellen.”
Nabije toekomst
Sanne: “We willen de verpleegkundige zeggenschap nog meer stimuleren en alle verpleegkundigen en verzorgenden hierin meekrijgen. Door continu kritisch te blijven kijken naar ons werk en te verbeteren kunnen we steeds efficiënter gaan werken. In de komende jaren willen we de Magnet-accreditatie daadwerkelijk binnenhalen in 2029.”
Anja: “In het huidige EPD kun je niet veel veranderingen invoeren. We zijn bezig met een nieuw patiëntendossier. De ontwikkelingen binnen het patiëntendossier kunnen we straks in dat nieuwe systeem invoeren om de registratielast verder terug te dringen.”
Sanne: “We bekijken of we met andere ziekenhuizen kunnen gaan benchmarken. Ons verhaal op de website van Linnean gaat daar zeker ook bij helpen.” “We zijn een grote organisatie, soms vereist het een lange adem om zaken te veranderen maar het is zeker mogelijk, dat is heel mooi om te zien. Het loont als verpleegkundige echt om op te gaan staan,” besluit Anja.