Wie is Mirte Boelens?
‘Ik heb een achtergrond in de voedingswetenschappen en epidemiologie. Bij Erasmus MC ben ik gepromoveerd op onderzoek naar Jeugd- en Gezondheidszorg. Momenteel werk ik op de Health-Campus van het LUMC als postdoctoraal onderzoeker aan verschillende projecten rondom leefstijl en gezondheid het project CPHQ. Ik doe onderzoek naar kwetsbare populaties en hoe we de zorg voor hen kunnen verbeteren.’
Wat is CPHQ 2.0?
‘De CPHQ2.0 (Context-sensitive Positive Health Questionnaire) is een innovatieve vragenlijst die verder kijkt dan alleen ziekte en symptomen. Het meet gezondheid in de volle breedte, inclusief contextuele factoren zoals sociale steun, financiële middelen en fysieke omgeving. Met de CPHQ2.0 krijg je inzichten die écht bijdragen aan betere zorg en beleid.
De vragenlijst is ontwikkeld samen met verschillende partners zoals Maastricht Universiteit, LUMC, het iPH, de Rijksuniversiteit Groningen, Fontys, Avans, Zuyd Hogeschool, VILANS, het Jeroen Bosch Ziekenhuis, Noaber en Salut en met subsidie van ZonMw”.
Waarom een nieuwe gezondheidsmeting?
‘De afgelopen drie jaar hebben we de tijd genomen om de bestaande variant van de lijst verder te verfijnen. Deze ging uit van de capabilitybenadering van Nussbaum en het gedachtegoed van Machteld Huber met betrekking tot Positieve Gezondheid. Deze uitgangspunten zijn gehandhaafd, maar de eerste lijst nam niet alle belangrijke groepen uit de samenleving voldoende mee. Er was wel aandacht voor specialisten en de zorg maar nog onvoldoende voor burgers en patiënten. De vragen moesten ook aansluiten op hun gezondheidservaringen en begrijpelijk zijn. De eerste lijst was ook best wel lang. Dus de 2.0 versie hebben we ingekort, meer toegespitst op burgers en patiënten en natuurlijk uitgebreid getest.’
“De nieuwe CPHQ2.0 vragenlijst sluit beter aan op wat burgers en patiënten ervaren en is dus veel breder inzetbaar”
Wetenschappelijke uitgangspunten
- De capabilitybenadering van Nobelprijswinnaar Amartya Sen en filosoof en econoom Martha Nussbaum. Hier draait het om de mogelijkheden en vrijheden om een leven te leiden dat men waardevol vindt. Denk hierbij aan de financiële situatie, woonomgeving, werk etc.
- Het concept Positieve Gezondheid van voormalig huisarts en onderzoeker Machteld Huber. Zij ontwikkelde een nieuwe omschrijving van het concept gezondheid. Positieve Gezondheid stelt niet de ziekte, maar functioneren en welbevinden. De nadruk ligt op veerkracht, eigen regie en aanpassingsvermogen.
Hoe meet je gezondheid objectief?
‘We werkten met diverse focusgroepen; medisch specialisten, paramedici, wetenschappers en experts, welzijnsprofessionals, patiënten, mensen die laaggeletterd zijn en mensen met een lage sociaaleconomische positie. We hebben deze groepen al onze vragen voorgelegd om te horen of men ze passend vond. Alle uitkomsten hebben verzameld en geanalyseerd. Daaruit kwam naar voren welke vragen wel en niet bruikbaar waren.
Een selectie van de overgebleven vragen hebben we weer getoetst onder een panel van 1001 deelnemers. Daar zijn uiteindelijk 20 vragen uitgerold die samen de nieuwe vragenlijst CPHQ2.0 vormen. De vragen gaan over acht onderwerpen: mentale ontspanning, sociale acceptatie, welbevinden, vitaliteit, sociale steun, financiële middelen, gezondheidsvaardigheden en mobiliteit.’
Antwoordmogelijkheden
‘De antwoordmogelijkheden bestaan uit vijf opties. Vijf keuzes bieden lijkt een goede balans tussen voldoende gevoeligheid en begrijpelijke antwoordopties. Dit hebben we gedaan in combinatie met corresponderende smileys. Verschillende professionals maar ook burgers en patiënten gaven aan het gebruik van smileys samen met teksten lezen fijn te vinden.’
Wat zijn de doelstellingen?
‘Wat we graag zien is dat er één breed gedragen lijst wordt gebruikt om brede gezondheid te meten. Op dit moment zijn er verschillende generieke lijsten ontwikkeld vanuit het brede gezondheidsconcept. Zorgprofessionals van verschillende disciplines kunnen die lastig met elkaar vergelijken. Daardoor moeten patiënten elke keer als ze bij een zorgprofessional komen weer een andere gezondheidsvragenlijst invullen. We willen deze lijst daarom ook zo breed mogelijk verspreiden. Daarom stellen we de vragenlijst via onze website www.gezondmeten.org gratis beschikbaar (voor niet-commerciële doeleinden).’
“De CPHQ2.0 maakt gebruik van een wetenschappelijk onderbouwde methode om gezondheidscores te berekenen”
Hoe te gebruiken?
De CPHQ2.0 maakt gebruik van een wetenschappelijk onderbouwde methode om scores te berekenen. De resultaten geven inzicht in de acht eerdergenoemde onderwerpen (domeinen) van gezondheid. Samen vormen deze acht onderwerpen (domeinen) ook een totaalscore. Door scores om te zetten naar een gestandaardiseerde schaal van 0 tot 100, kun je eenvoudig interpretaties maken en vergelijkingen doen tussen groepen.
Mirte: ‘Mensen met verschillende ziektebeelden zullen lager scoren dan volledig gezonde mensen of die beschikken over goede financiële middelen, in een veilige wijk wonen of een groot sociaal netwerk hebben.
Het is wel zo dat, hoe hoger je scoort, des te positiever de brede gezondheid van de invuller is. Wat ook kan is verschillende meetmomenten naast elkaar leggen om te zien of er sprake is van een stijging of daling in de score. Het kan ook dat op een of meer van de acht onderwerpen (domeinen) lager wordt gescoord, bijvoorbeeld sociale steun. Daar kan de behandelend specialist weinig aan doen maar hij kan de patiënt wel doorverwijzen naar bijvoorbeeld de huisarts met het verzoek te kijken of die hier iets in kan betekenen.’
Voor wie is de CPHQ2.0 geschikt?
‘De CPHQ2.0 is geschikt voor zorgprofessionals, beleidsmakers, onderzoekers en welzijnsorganisaties. Tijdens ons onderzoek is de lijst al ingezet in het welzijnsdomein, bij fysiotherapeuten en bij een wandelprogramma voor eenzame ouderen. Ik ben in gesprek met verschillende gemeentes om te kijken of we de lijst in kunnen zetten voormonitoringsdoeleinden.’
Toekomst en doorontwikkeling
‘Het uiteindelijke doel is dat deze vragenlijst niet alleen in Nederland wordt gebruikt maar ook beschikbaar is voor een internationaal publiek. We willen deze lijst in de toekomst doorontwikkelen. Daarbij denken we aan aanpassingen voor jongeren onder de 18, waarvoor deze lijst nu niet is bedoeld, of het koppelen aan utiliteiten.’
Veel meer info over CPHQ2.0 vind je op www.gezondmeten.org. Je kunt hier de gezondheidsvragenlijst downloaden, contact opnemen met de samenstellers of reageren op de vragenlijst. Desgewenst kunnen de opstellers ook meedenken over implementatie in jouw praktijk.